1

2

3

4

5

 

Zanim powstanie port morski

W każdym z krajów są większe miasta, które odgrywają ważną rolę. Bardzo często miasta te położone są w kluczowym miejscu. Może to być centrum kraju, jak również usytuowanie nad morzem czy rzeką. W przeszłości takie położenie sprzyjało rozwojowi handlu. Szczególnie ważne były porty morskie, a ich mieszkańcy na transporcie i handlu dobrami luksusowymi bijali wielkie fortuny. Zanim jednak faktycznie zaczęli zarabiać, konieczne były też inwestycje. Żeby zaistniał port, konieczne jest stworzenie najpierw odpowiedniej infrastruktury. Z założenia miasta portowe potrzebują odpowiednich warunków do zacumowania dużych statków. Ważna jest też ochrona ich przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi. Nie bez powodu mawia się przecież o zacisznej przystani, w której mogą schronić się żeglarze. Nie mówiąc już o dużej roli odpowiedniego oświetlenia czy konieczności stworzenia kanałów o odpowiedniej szerokości i przede wszystkim głębokości. Współczesne porty, często ze względu na te parametry dzieli się na wielkie porty handlowe, jak również i na porty wojskowe, pasażerskie czy jachtowe. Najwięcej wymaga się od dwóch pierwszych z nich. Muszą być duże, przestronne, świetnie przygotowane. Z kolei porty na jachty czy małe statki pasażerskie mogą być już znacznie mniejsze i powstają nawet w małych miejscowościach.

Jak rodziły się miasta portowe

Pierwsze wielkie miasta powstawały już w czasach starożytnych. Tak samo jednak w Egipcie, Mezopotamii, a później w Grecji czy w Rzymie, tworzono je w pobliżu rzek czy morza. Funkcja portowa była i jest nadal niezmiernie ważna. Przede wszystkim sama lokalizacja jest wielkim atutem. Wielkie miasta nie tylko w końcu leżały na ważnych szlakach handlowych, ale również i były ważnymi punktami strategicznymi. Wielkie miasta portowe rozwijały się szybko, dynamicznie, chociaż nie zawsze przeżywały złote lata. Zazwyczaj sytuację ratowali sami mieszkańcy, którzy bogacili się na handlu i chętnie inwestowali zarobione pieniądze. Nie bez powodu więc renesans narodził się najpierw w miastach portowych Włoch, a dopiero później zaczął wędrować do wszystkich krajów Europy. Ta funkcja portowa i transport morski bardzo długo były dla miasta najważniejsze. Obecnie jednak tracą na znaczeniu. Porty wciąż są ważne, ale coraz częściej postrzegane są raczej jako swego rodzaju atrakcja turystyczna. Położenie nad morzem, jak również i długa i ciekawa historia czy zabytki, przyciągają do większych miast portowych tłumy turystów, którzy chcą pozwiedzać, ale również i wypocząć na plaży czy pospacerować brzegiem morza. Co więcej, niemal każdy kraj posiada takie swoje portowe miasta. Nie brakuje ich również w Polsce.

Porty morskie nad Bałtykiem

Wielkie miasta czasów obecnych zwykle mają długą historię. Żeby jednak mogły się rozwinąć, niezbędne były do tego odpowiednie warunki. Idealne było położenie przy ważnych szlakach handlowych. Jednak jednocześnie taka lokalizacja niosła też ze sobą pewne ryzyko. W końcu to właśnie o takie miasta toczyły się nie tylko co jakiś czas bitwy, ale również i regularne wojny, a duże miasta były łakomym kąskiem dla władców. Niezwykle atrakcyjne było również położenie nad rzeką czy przede wszystkim nad morzem. Port nie tylko był ważnym punktem strategicznym, ale znacznie też zwiększał możliwości handlowe. Wymiana miała charakter nie tylko lokalny. Do miasta sprowadzać można było również znacznie droższe i bardziej luksusowe towary i to w dużych ilościach. W końcu to na handlu przyprawami czy materiałami swoją potęgę zbudowały wielkie miasta portowe, które tworzyły ze sobą coś na podobieństwo unii i wspólnie dbały o swoje interesy. Obecnie ta funkcja portowa nieco traci na znaczeniu, ale jednak porty wcale nie umierają. Przeciwnie wydają się atrakcyjne jeszcze z innych powodów. Niewątpliwe są wspaniałą atrakcją turystyczną, ponieważ można w nich nie tylko zwiedzać, ale i świetnie wypoczywać. Takich portów zaś wcale też nie trzeba szukać daleko. Nad samym Bałtykiem, w samej tylko Polsce jest ich co najmniej kilka.

Dlaczego warto docenić miasta portowe

W przeszłości miasta powstały tylko w niektórych miejscach. Niezmiernie ważna była odpowiednia lokalizacja. Największe ośrodki powstawały przy ważnych szlakach handlowych, ale nie bez znaczenia było też naturalne otoczenie osad, a następnie miast. W niespokojnych czasach najchętniej wznoszono miasto na wzgórzach, wyspach, w pobliżu rzek, żeby w razie ataku móc lepiej bronić twierdzę. Atrakcyjna była również lokalizacja nad morzem, a pierwsze miasta portowe bardzo szybko się wzbogacały. W końcu nie bez powodu renesans zaczął rodzić się w portowych miastach Włoch, a miasta portowe na północy Europy były tymi najbogatszymi. Obecnie wydaje się, że znaczenie transportu morskiego spadło, ale jednak miasto, które dzięki tej funkcji się rozwinęły, wciąż są ważne. Obok tej tradycyjnej portowej funkcji, pełnią jeszcze dodatkowo kilka nowych ról. Przede wszystkim wzrosło ich znaczenie pod względem turystycznym. Miasta portowe z uwagi na położenie nad morzem są atrakcyjnym miejscem na letnie wakacje dla całej rodziny. W dodatku są to najczęściej miasta bardzo stare, a więc i zabytkowe. Trudno więc mówić o lepszej okazji do połączenia zwiedzania z wypoczynkiem. Pozostaje tylko kwestia wyboru odpowiedniego miejsca. Atrakcyjnych miast portowych nie brakuje przecież w Polsce, ale równie dobrze wybrać się przecież można również do jednego z miast nad Morzem Śródziemnym.

Wypoczywanie nie tylko na lądzie

Podróżowanie i planowanie urlopu zazwyczaj wiąże się z wypoczynkiem na lądzie. Ludzie chętnie jeżdżą w góry, nad jezioro lub wypoczywają nad brzegiem morza. Okazuje się jednak, że niezapomniany może być i wypoczynek poza stałym lądem, a wejście na pokład statku stać się może początkiem wspaniałej przygody. Porty morskie same w sobie najczęściej są kurortami letnimi, ale można z nich również wypłynąć we wspaniały rejs. Opcji jest co najmniej kilka. Atrakcyjna jest wycieczka kilkugodzinna, w ciągu dnia lub o zachodzie słońca. Ale równie dobrze można wybrać się też w znacznie dłuższy rejs, np. tygodniowy po całym Bałtyku. Wówczas zawija się do wszystkich większych portów nie tylko w Polsce, ale również i w Szwecji, na Litwie, Łotwie, w Estonii i Finlandii. Oczywiście podczas takiej morskiej wycieczki również wychodzi się na ląd i zwiedza wszystkie te miasta. Właściwie każde z nich posiada swoje architektoniczne perełki z różnych epok, jak powstało na miasta portowe, które na przestrzeni wieków bogaciły się na transporcie morskim, handlu dobrami luksusowymi i tworzyły związki morskie. Taki rejs powinien więc spodobać się nie tylko tym, którzy marzą o zupełnie innych niż dotychczas wakacjach, ale również i tym, którzy pasjonują się historią, architekturą i przede wszystkim uwielbiają zwiedzać.

Porty rybackie w Polsce

Najbardziej znanymi portami rybackimi w Polsce są Port Kołobrzeg i Port Władysławowo. Port Kołobrzeg specjalizuje się nie tylko w rybołówstwie, bowiem pełni także funkcję portu jachtowego i handlowego. Jako, że jest to też port rybacki, stacjonują tam kutry rybackie, które wypływają na morze w celu połowu ryb. W trakcie postoju w porcie wykonuje się prace naprawcze i transportowe. W Porcie Kołobrzeg cumują żeglarze z swoimi jachtami. Port jachtowy znajduje się u ujścia rzeki Parsęty na wyspie Solnej. Port Kołobrzeg specjalizuje się również w handlu i pod tym względem jest na szóstym miejscu w naszym kraju. Jednak największym portem rybackim jest Port Władysławowo, którym zarządza przedsiębiorstwo Szkuner. Port ten powstał w 1938 roku, a na przełomie lat 80 i 90 przeszedł gruntowny remont. Specjalizuje się głownie w połowie, sprzedaży i przetwórstwie ryb. Z Morza Bałtyckiego wyławia się głownie dorsze, śledzie, szproty, płastugi i łososie. Dzięki temu, że w porcie znajduje się firma zajmująca się przetwórstwem, ryby zaraz po rozładunku są odpowiednio zagospodarowane. Najczęściej ryby się filetuje, patroszy i mrozi. W zakładzie przetwórczym znajduje się też olbrzymia chłodnia, która jest w stanie pomieścić nawet 2000 ton ryb. Przedsiębiorstwo to przestyga norm HACCP i ISO, a swoje produkty transportuje na cały obszar UE.

Sposoby transportu towarów w Porcie Gdynia

Port Gdynia jest trzecim co do wielkości portem w Polsce. Powstał on pod koniec lat dwudziestych ubiegłego wieku. Specjalizuje się w przewożeniu ładunków drobnicowych. Ładunki drobnicowe to takie, które zbierane są w wielu dostawców i łączone w jeden ładunek i wysłane do odbiorców. Odbiorców tego zbiorczego ładunku zazwyczaj jest kilku. Wartość tego ładunku jest o wiele wyższa niż ładunku masowego. Takie towary trzeba też otoczyć szczególną troską podczas transportu, bowiem ich masa, kształt i opakowania są bardzo zróżnicowane i można je łatwo uszkodzić. Port Gdynia słynie z przewozu kontenerowego. Kontenery to metalowe pojemniki na przewóz drobnicy. Mają one ściśle określone wymiary, które ujednolicono. Wykorzystuje się je nie tylko w transporcie morskim, ale też lądowym, zarówno w samochodowym jak i kolejowym. Kontenery mają różne przeznaczenie i ze względu na to przeznaczenie wyróżnia się ich rożne rodzaje. Port w Gdyni przyjmuje także statki ro-ro. Statki te, zwane często rorowcami, charakteryzują się tym, że mają bardzo dużą powierzchnię odkrytą, dzięki czemu można załadować towary o dużych gabarytach. Najczęściej przewozi się nimi samochody, ciężarówki i wagony. Służą też do przewozu pasażerów. Port w Gdyni zajmuje się przeładunkiem takich towarów jak: węgiel, koks, drewno, paliwa i zboże.

Dwa największe porty morskie w Polsce

Funkcjonowanie portu morskiego jest regulowane prawnie. Zajmuje się tym Ministerstwo Infrastruktury. W Polsce jest 33 porty morskie. Mamy porty handlowe, rybackie, jachtowe i wojenne. Z portów handlowych najbardziej znanym i największym jest port Gdańsk. Łączy on kraje skandynawskie takie jak Norwegia, Szwecja i Finlandia z Europą środkowo-wschodnią. W tym porcie przeładowuje się przeróżne towary. Są tam bazy przeładunku siarki, fosforytu, owoców cytrusowych, samochodów, wyrobów hutniczych, nawozów, węgla, zboża, paliw płynnych i gazu płynnego. Do Portu Gdańskiego zwijają również starki pasażerskie. Cumują głównie na Westerplatte, a celem wycieczek jest średniowieczny zamek krzyżacki w Malborku, zabytkowa część Gdańska oraz Pojezierze Kaszubskie. Drugim co do wielkości jest Port Szczecin-Świnoujście. Te dwa miast są najdalej wysunięte na zachód kraju. Tak jak Port Gdańsk Szczecin łączy Skandynawię z Europą środkowo-wschodnią. Jest on też bardzo ważnym punktem łączącym Rosję Łotwę, Litwę i Estonię z Europą zachodnią. Świnoujście ma bezpośredni dostęp do morza, natomiast Szczecin znajduję się 68 km od Bałtyku, a transport między obiema miastami odbywa się przez Odrę. Połączenie tych miast w jeden port sprawia, że port ten jest w stanie obsługiwać większe i mniejsze statki, co sprawia, że jest on konkurencyjny w stosunku do innych portów.

Charakterystyka i rodzaje portów morskich

Teren portu morskiego składa się z części morskiej i lądowej. Do tej pierwszej należy zbiornik wodny oraz reda. Reda to obszar płytkiej wodny przed wejściem do portu. Tam statki oczekują na wjazd do właściwego portu. Czasem jest tak, że statki wraz z załadunkiem są za ciężkie, aby wjechać do portu. Aby je trochę odciążyć, już w redzie dokonuje się przeładunku towarów na mniejsze statki. Do części lądowej portu należą magazyny towarowe i place, gdzie składuje się ładunek. Oprócz tego elementem tej części są też lądowe kanały transportu, czyli drogi utwardzone dla ciężarówek lub szyny dla pociągów. Ze względu na to w czym specjalizuje się dany port morski, wyróżnia się porty handlowe, rybackie, jachtowe i wojenne. Najczęściej spotyka się porty handlowe, które zajmują się wymianą towarów między odległymi krajami. Mogą być to porty specjalizujące się w danych typach towarów oraz takie, które przeładowują przeróżne towary. Porty rybackie przystosowane są do kutrów rybackich i specjalizują się tylko w rybołówstwie. Aby móc przyjmować tego typu towar, potrzebne są specjalne chłodnie. Z uwagi na to, że świeże ryby źle znoszą długi transport. w okolicach portów rybackich znajdują się zakłady przetwórstwa ryb. Porty jachtowe to takie, które są w stanie przyjąć tylko jachty. Istnieją również okręty wojenne, należące do morskich sił zbrojnych.

Po co port morski?

Transport towarów i osób może odbywać się trzema drogami. Wyróżniamy transport lądowy, powietrzny i wodny. Port morski jest elementem trzeciego rodzaju. Jest to miejsce, w którym czasowo zatrzymują się statki, zarówno towarowe jak i pasażerskie. To tam następuje załadowanie lub rozładowanie towarów, które w dalszej części przewożone są drogą lądową do konkretnych miejsc kraju, położonych z dala od morza. W porcie następuje również wymiana osób, czyli wysiadanie i wsiadanie pasażerów. W tym miejscu również tankuje się statki i wyposaża je w potrzebny na morzu sprzęt. Aby te wszystkie czynności były możliwe, port morski musi być wyposażony w odpowiedni sprzęt, który umożliwi zacumowanie statków oraz wszelkie inne czynności związane z przyjęciem i załadowaniem towaru. Port musi być również przygotowany do przewożenia osób. To całe wyposażenie sprawia, że wygląd tego miejsca dla ludzi mieszkających z dala od portu jest nietypowy i przypomina dużą aglomerację. Aby w danym miejscu mógł powstać port morski, musi być spełniane kilka kryteriów. Po pierwsze, trzeba zapewnić odpowiednią głębokość kanału wodnego. Po drugie, miejsce portu należy ochronić przed wiatrem, nadmiernymi falami morskimi i prądami. Oprócz tego trzeba też zapewnić odpowiednią dużo miejsca do składowania towarów, a port musi mieć dostęp do innych środków transportu, takich jak kolej i ciężarówki.